Trang sức nam đá quý nên chọn theo 5 bước: đá vừa cứng vừa dai (Ruby, Sapphire 9 Mohs; Spinel 8), kiểu đính che được mép đá như cabochon, đá đặt thấp hoặc ổ bọc, màu đá hợp phong cách, cỡ tay đo theo độ rộng đai nhẫn, và chất liệu bạc 925 hay vàng 10K đến 18K.
Vì sao trang sức nam đá quý phải chọn khác trang sức nữ
Phần lớn đàn ông đeo một chiếc nhẫn từ sáng đến tối và rất ít khi tháo ra. Bàn tay ấy cầm vô lăng, xách đồ, gõ bàn phím, có người còn đi tập tạ hay tự sửa xe. Nhẫn nam lại thường to hơn nhẫn nữ: mặt đá lớn, đai bản rộng, khung đá nhô cao cho cân với bàn tay. Mặt đá càng to, càng nhô thì càng là chỗ chạm vào mặt bàn hay tay nắm cửa đầu tiên.
Vì vậy, với trang sức nam, câu hỏi đầu tiên không phải “viên đá này có đẹp không” mà là “viên đá này có chịu được nhịp sống của người đeo không”. GIA có một nguyên tắc rất ngắn khi tư vấn nhẫn cho nam giới: người càng vận động nhiều thì chiếc nhẫn càng nên đơn giản, vì nhẫn cầu kỳ, nhiều đá dễ hỏng khi chơi thể thao hay làm việc ngoài trời (GIA — Men’s Wedding Bands). Lời khuyên viết cho nhẫn cưới, nhưng dùng đúng cho nhẫn đá quý nam đeo hằng ngày.
Bài này đi theo đúng thứ tự người mua nên tự hỏi: đá gì, đính kiểu gì, màu gì, cỡ bao nhiêu, chất liệu nào. Phần cuối có bảng thuật ngữ để bạn đọc trang sản phẩm không bị rối.
5 bước chọn trang sức nam đá quý đeo hằng ngày
Bước 1: Chọn đá đủ cứng và đủ dai cho đôi tay nam
GIA đánh giá độ bền của đá quý bằng ba yếu tố: độ cứng (chống trầy xước), độ dai (chống sứt mẻ, nứt vỡ khi va đập) và độ ổn định (chịu nhiệt, ánh sáng, hoá chất) (GIA — More than the Mohs Scale). Thang Mohs chỉ nói về độ cứng. Một viên đá cứng vẫn có thể sứt cạnh nếu kém dai, mà với nhẫn nam thì va đập là chuyện hằng ngày.
Bảng dưới gom các loại đá hay gặp trên trang sức nam, xếp từ nhóm “để tay làm việc thoải mái” đến nhóm nên giữ gìn. Bảng độ cứng đầy đủ cho nhẫn đá theo từng mệnh có ở bài Nhẫn đá quý hợp mệnh: cách chọn theo mệnh và độ bền.
| Đá | Độ cứng Mohs | GIA nhận xét về độ bền | Gợi ý cho trang sức nam |
|---|---|---|---|
| Ruby, Sapphire (corundum) | 9 | Độ dai rất tốt, không có cát khai | Nhẫn đeo hằng ngày, kể cả mặt đá lớn |
| Spinel | 8 | Độ dai tốt, đủ bền cho mọi loại trang sức | Nhẫn đeo hằng ngày |
| Tourmaline | 7 đến 7,5 | Độ dai ở mức khá | Đeo hằng ngày được nếu biết giữ; nên có khung che mép đá |
| Amethyst, Citrine (thạch anh) | 7 | Đủ bền cho nhẫn, nhưng mờ bóng dần theo năm tháng | Giá mềm, đẹp; chấp nhận đánh bóng lại sau vài năm |
| Emerald (ngọc lục bảo), Opal, Tanzanite | 5,5 đến 8 tuỳ loại | Không phải nhóm đá dai | Hợp mặt dây hơn; nhẫn chỉ nên đeo dịp đặc biệt |
Nguồn từng dòng: GIA — Ruby Care and Cleaning Guide (Ruby và Sapphire cứng 9, độ dai rất tốt, rất hợp nhẫn đeo hằng ngày), GIA Spinel Care Guide, GIA — Tourmaline Care and Cleaning Guide, GIA — Amethyst Buyer’s Guide (Amethyst sẽ lộ dấu mòn theo năm tháng và có thể cần đánh bóng lại), và bài More than the Mohs Scale ở trên (Opal, Tanzanite không dai, nếu làm nhẫn thì nên để dành cho dịp đặc biệt).
Có hai điểm người mua nam hay bỏ qua. Thứ nhất là đá đã qua xử lý: GIA lưu ý Ruby được lấp khe nứt bằng thuỷ tinh cần giữ gìn kỹ hơn nhiều, vì lớp thuỷ tinh có thể hỏng cả khi gặp chất nhẹ như nước chanh. Nhẫn nam đeo cả ngày nên hỏi rõ tình trạng xử lý trước khi mua. Thứ hai là đá phụ: nhiều mẫu nhẫn nam có hàng đá tấm nhỏ quanh đá chủ, và những viên nhỏ nằm sát mép này mới là phần dễ rơi nhất khi va quẹt. Nhiều trang nhẫn nam vàng của GNJ ghi rõ loại đá bao quanh (thường là CZ), kèm mục miễn phí trọn đời đánh bóng, làm sạch và gắn lại đá CZ dưới 3 mm. Đọc kỹ dòng này trước khi mua là biết chiếc nhẫn được chăm sau bán ra sao.
Bước 2: Chọn kiểu nhẫn nam: mặt đá lớn, đá đặt thấp hay đai bản to
Cùng một viên đá, kiểu đính quyết định phần lớn tuổi thọ của nhẫn nam. Có bốn kiểu hay gặp:
- Mặt đá lớn mài cabochon: đá mài tròn mặt, không có cạnh giác. Theo International Gem Society, đá cabochon không lộ vết xước rõ như đá mài giác (IGS — Gem Cutting Styles), nên rất hợp nhẫn nam mặt to đeo hằng ngày. Ruby và Sapphire cabochon là lựa chọn quen thuộc của nhẫn nam.
- Đá đặt thấp, chấu chìm: đá nằm sát mặt kim loại, chấu nhỏ hoặc gờ kim loại giữ đá ở mức thấp. GIA gợi ý với nhẫn nam, đá nên được giữ bằng ổ bọc hoặc đặt ngang bề mặt kim loại để được bảo vệ. Đá ít nhô thì ít va.
- Ổ bọc (bezel): một viền kim loại ôm kín quanh mép đá. GIA khuyên các góc và mép dễ tổn thương nên được che bằng ổ bọc, ổ bọc một phần hoặc chấu chữ V. Đổi lại, đá nhận ít ánh sáng hơn nên trông tối hơn đôi chút.
- Chấu móng và halo: 4 đến 6 chấu giữ đá cao, có vòng đá tấm quanh đá chủ. Đá lên màu đẹp nhất nhưng mép đá và đá tấm hở ra ngoài. GIA dặn kiểm tra chấu định kỳ, vì đá lỏng trong ổ có thể làm mòn chấu rồi rơi ra.
Đai bản to là “chữ ký” của nhẫn nam: cân với bàn tay lớn, chịu lực tốt và có chỗ chạm khắc hoa văn ở vai nhẫn. Đổi lại, nhẫn nặng tay hơn và ôm ngón chặt hơn nhẫn bản mảnh cùng số ni, chuyện này nói kỹ ở Bước 4. Nếu bạn làm việc tay chân nhiều, kiểu an toàn nhất là đai trơn bản to, đá chủ đặt thấp, ít đá tấm.
Muốn hiểu vì sao cùng một loại đá lúc được mài giác, lúc lại mài cabochon, xem thêm bài Chế tác đá quý: facet, cabochon và 7 dáng mài.
Bước 3: Chọn màu đá hợp phong cách và hoàn cảnh đeo
Màu đá quyết định chiếc nhẫn “nói” gì về người đeo. Gợi ý theo hoàn cảnh:
- Đi làm văn phòng, cần kín đáo: Sapphire xanh lam đậm, Sapphire đen, Spinel xám. Tông tối đi hợp với áo vest và đồng hồ kim loại.
- Muốn một điểm nhấn rõ ràng: Ruby đỏ hoặc đỏ tía. Ruby cabochon mặt lớn trên đai vàng bản to là kiểu nhẫn nam rất quen thuộc.
- Thích màu tự nhiên, trẻ trung: Tourmaline xanh lục, Citrine vàng.
- Ngân sách vừa phải: Amethyst tím, Citrine vàng thuộc họ thạch anh: đẹp, giá mềm, nhưng nhớ mức cứng 7 ở Bước 1.
Nhiều người chọn màu đá theo mệnh. Theo quan niệm ngũ hành, mỗi mệnh có nhóm màu được cho là hợp, ví dụ người xưa tin mệnh Hoả hợp đỏ, mệnh Thuỷ hợp xanh lam và đen. Đây là quan niệm dân gian, không phải tiêu chí kỹ thuật. Nếu quan tâm, bạn tra bảng ở bài Nhẫn đá quý hợp mệnh, nhưng vẫn nên đặt độ bền ở Bước 1 lên trước.
Bước 4: Đo cỡ tay nam cho đúng
Nhẫn nam đẹp đến đâu mà sai cỡ thì cũng nằm trong hộp. Vài nguyên tắc đo:
- Đo đúng ngón sẽ đeo, vì mỗi ngón có cỡ khác nhau, kể cả trên cùng một bàn tay.
- Đo vào cuối ngày khi tay ấm; tránh đo lúc tay lạnh hoặc vừa vận động mạnh.
- Ngón có khớp to thì nhẫn phải lọt qua được khớp: quấn dây vừa khít chân ngón rồi thử luồn qua khớp.
- Nhẫn bản to ôm ngón chặt hơn nhẫn bản mảnh cùng số. Hướng dẫn đo size tay của GNJ khuyên nếu số đo rơi giữa hai cỡ thì chọn cỡ lớn hơn một chút, nhất là với mẫu bản rộng; GIA cũng lưu ý có bộ thước ni riêng cho nhẫn bản rộng.
- Bảng quy đổi số ni giữa các nơi có thể không giống nhau. Cách chính xác nhất theo GIA là để thợ kim hoàn đo bằng bộ thước ni; khi đặt online, hãy gửi kèm chu vi ngón tay hoặc đường kính trong (tính bằng mm) của chiếc nhẫn đang đeo vừa.
Trên trangsucgnj.vn, nhiều mẫu nhẫn nam cho chọn cỡ tay từ 18 đến 24 hoặc mục “khác” để đặt cỡ riêng. Cách đo bằng sợi dây và bảng quy đổi có ở bài Hướng dẫn đo size tay của GNJ.
Bước 5: Chọn chất liệu: bạc 925 hay vàng 10K, 14K, 18K
Chất liệu quyết định độ chắc của khung giữ đá và độ bền màu khi đeo hằng ngày. GIA giải thích mỗi K tương đương 1/24 khối lượng là vàng nguyên chất, và vàng càng cao tuổi càng mềm: vàng 24K dễ xước, móp nhất, còn 14K và 18K được pha hợp kim để tăng độ chắc nên hợp đeo hằng ngày (GIA — Best Ring Material for Everyday Wear).
| Chất liệu | Tỷ lệ kim loại quý | Điểm mạnh | Lưu ý cho nam |
|---|---|---|---|
| Bạc 925 | 92,5% bạc | Giá mềm, dễ làm mẫu bản to, chạm khắc | Mềm hơn vàng, dễ xước và móp; để trần sẽ xỉn, thường được xi một lớp kim loại bên ngoài |
| Vàng 10K | 41,7% vàng | Chi phí kim loại thấp nhất trong ba loại vàng | Màu vàng nhạt hơn; hỏi rõ thành phần hợp kim nếu da nhạy cảm |
| Vàng 14K | 58,3% vàng (dập 583 hoặc 585) | Cân bằng giữa độ chắc và màu | Hợp nhẫn nam đeo hằng ngày |
| Vàng 18K | 75% vàng | Màu vàng đậm, giá trị kim loại cao | Mềm hơn 14K một chút, nên tránh va đập mạnh |
Về bạc, GIA nói rõ bạc 925 mềm hơn vàng trắng, dễ xước và móp hơn, dễ xỉn khi gặp không khí và hơi ẩm; lớp mạ rhodium giúp bạc chống xỉn và trông giống vàng trắng với chi phí thấp hơn (GIA — White Gold vs. Silver). Lớp xi mỏng dần theo thời gian, nhất là mặt trong đai nhẫn, nên nhẫn bạc xi đeo hằng ngày cần xi lại định kỳ. GIA cũng nhắc hợp kim vàng thường có niken hoặc đồng, người dị ứng với các kim loại này nên hỏi kỹ trước khi mua.
Mặt dây chuyền và vòng tay đá quý cho nam
Mặt dây chuyền nằm trên ngực, ít va chạm hơn nhẫn rất nhiều. Đây là chỗ hợp cho những viên đá đẹp nhưng kém dai mà GIA khuyên không nên đeo nhẫn hằng ngày, như Opal hay Tanzanite. Với nam, mặt dây thường to bản hơn, nên móc treo phải chắc và dây phải đủ dày để đỡ trọng lượng mặt; dây quá mảnh so với mặt nặng thì dễ đứt.
Vòng tay là món chịu va chạm nhiều thứ hai sau nhẫn. Cách chọn đá, chất liệu và đo cổ tay cho lắc tay có ở bài Lắc tay đá quý: 5 bước chọn đá, chất liệu và cỡ cổ tay; vòng chuỗi hạt xem bài Vòng tay phong thủy: 5 bước chọn vòng đá. Nếu thích vòng ngọc, GIA xếp ngọc jadeite và nephrite vào nhóm dai nhất trong các loại đá quý; bài Vòng cẩm thạch cho nam bên phuongjade.com hướng dẫn chọn khối, bản và màu.
Giữ trang sức nam đá quý bền khi đeo hằng ngày
- Tháo nhẫn khi tập tạ, làm vườn, sửa xe hoặc chơi thể thao có va chạm.
- Kiểm tra chấu định kỳ: lắc nhẹ nhẫn sát tai, nghe tiếng lạch cạch là đá đã lỏng, cần mang đi siết lại.
- Rửa bằng nước ấm pha xà phòng nhẹ và bàn chải mềm. Riêng Tourmaline, GIA không khuyến khích máy rửa siêu âm và máy hơi nước, đồng thời dặn tránh thay đổi nhiệt đột ngột vì có thể làm đá nứt.
- Cất riêng từng món để đá cứng không làm xước đá mềm hơn.
Những thói quen nhỏ âm thầm làm hại đá được nói kỹ ở bài Những điều cấm kỵ khi đeo đá.
Thuật ngữ trang sức nam cần biết khi đọc trang sản phẩm
| Thuật ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| Đá chủ | Viên đá lớn nhất, nằm giữa mặt nhẫn |
| Đá tấm, đá bao quanh | Những viên nhỏ quanh đá chủ hoặc dọc vai nhẫn |
| Cabochon | Đá mài tròn mặt, không có giác |
| Mài giác (facet) | Đá cắt thành nhiều mặt phẳng để phản chiếu ánh sáng |
| Chấu | Móng kim loại giữ đá |
| Ổ bọc (bezel) | Viền kim loại ôm quanh mép đá |
| Halo | Vòng đá tấm bao quanh đá chủ |
| Đai, bản nhẫn | Phần thân vòng tròn của nhẫn; bản to là đai rộng |
| Ni, size tay | Số đo cỡ nhẫn, quy đổi từ chu vi ngón tay hoặc đường kính trong |
| Xi, mạ | Lớp kim loại mỏng phủ ngoài thân bạc để chống xỉn, đổi màu |
| CZ | Cubic zirconia, đá tổng hợp không màu thường dùng làm đá tấm |
Câu hỏi thường gặp về trang sức nam đá quý
Đàn ông làm việc tay chân nhiều nên đeo nhẫn đá gì?
Ưu tiên Ruby hoặc Sapphire (cứng 9 Mohs, độ dai rất tốt theo GIA), mài cabochon, đá đặt thấp hoặc ổ bọc, đai trơn và ít đá tấm. Dù đá bền đến đâu, vẫn nên tháo nhẫn khi làm việc nặng.
Trang sức nam nên chọn bạc hay vàng?
Bạc 925 giá mềm và dễ làm mẫu bản to, nhưng mềm và dễ xỉn hơn vàng. Theo GIA, vàng 14K và 18K đủ chắc cho nhẫn đeo hằng ngày. Người vận động nhiều nên nghiêng về vàng; người đeo theo dịp có thể chọn bạc xi.
Nhẫn nam đá quý có cần giấy kiểm định không?
Với đá chủ có giá trị, nên có. Giấy của phòng giám định độc lập cho biết đá thiên nhiên hay tổng hợp và có qua xử lý hay không, điều ảnh hưởng trực tiếp tới độ bền như đã nói ở Bước 1. Cách đọc giấy và tự soi cơ bản có ở bài Cách phân biệt đá quý thật, giả, xử lý.
Chọn đá cho nam theo mệnh có đúng không?
Đó là quan niệm phong thủy, người xưa tin rằng màu đá hợp mệnh mang lại điều tốt. Không có cơ sở kỹ thuật nào chứng minh điều này, nên nếu thích, bạn chọn màu theo mệnh trong nhóm đá đã đủ bền ở Bước 1.
Nguồn tham khảo
- GIA — Men’s Wedding Bands That Suit His Style: 4cs.gia.edu
- GIA — More than the Mohs Scale (độ cứng, độ dai, độ ổn định): 4cs.gia.edu
- GIA — Ruby Care and Cleaning Guide: gia.edu
- GIA — Spinel Care and Cleaning Guide: gia.edu
- GIA — Tourmaline Care and Cleaning Guide: gia.edu
- GIA — Amethyst Buyer’s Guide: gia.edu
- GIA — Best Ring Material for Everyday Wear: 4cs.gia.edu
- GIA — White Gold vs. Silver: 4cs.gia.edu
- International Gem Society — A Guide to Gem Cutting Styles: gemsociety.org
Đã biết cách chọn đá, kiểu đính, màu, cỡ tay và chất liệu, bước tiếp theo là xem độ bền của từng loại đá khi làm nhẫn. Bạn cũng có thể xem các mẫu nhẫn nam đá quý tại GNJ để đối chiếu những gì vừa đọc.
Học tiếp: Nhẫn đá quý hợp mệnh và độ bền
Xem nhẫn nam đá quý tại GNJ
Xem thêm: Sapphire tự nhiên là gì, Spinel là gì và các bài khác trong chuyên mục Cẩm nang đá quý.
Bài viết bởi Phượng Đá Quý — sinh tại Lục Yên, nay thuộc tỉnh Lào Cai, gia đình 2 thế hệ hơn 35 năm trong nghề đá quý. Thông số độ cứng, độ dai, tỷ lệ vàng và cách vệ sinh trong bài đối chiếu các hướng dẫn của GIA. Ảnh trong bài là sản phẩm thật của GNJ, đăng trên trangsucgnj.vn. Bài không nêu giá bán và không thay cho kết luận của phòng giám định độc lập.
